Matematyka i fizyka od podstaw
PLEN

Matura z matematyki › XIV. Próba generalna › 14.2 rozszerzony szkic · Trening · PDF do druku

Zanim zaczniesz 13.4 Zadania optymalizacyjne z pochodną14.1 Arkusz próbny: poziom podstawowy

Matura · poziom rozszerzony 14.2

Arkusz próbny: poziom rozszerzony

Pełny arkusz w formie egzaminu rozszerzonego z lat 2025–2026: 13 zadań otwartych, 50 punktów, 180 minut, na końcu wiązka optymalizacyjna. Są w nim stałe punkty każdej sesji: wartość bezwzględna, parametr z wzorami Viète'a, równanie trygonometryczne, prawdopodobieństwo warunkowe, dowód, przekrój albo kąt w ostrosłupie i pochodna. Rozwiązuj na wersji do druku (strona treningu tej lekcji), a potem oceniaj się według podanej punktacji.

Czas
180 min (jak na egzaminie) + ok. 60 min sprawdzania
Zadania
13 zadań otwartych · 50 pkt (od 2 do 7 pkt za zadanie)
Wymagania
podstawa programowa, zakres rozszerzony: cały

0 Jak pracować z arkuszem

Warunki jak na egzaminie

  • 180 minut, broszura „Wybrane wzory matematyczne”, linijka, cyrkiel, prosty kalkulator.
  • Średnio 3,53{,}5 minuty na punkt. Zacznij od zadań, które rozpoznajesz od razu (u większości zdających: wartość bezwzględna, trygonometria, prawdopodobieństwo), wiązkę optymalizacyjną zostaw na koniec, ale nie na ostatnie 10 minut.
  • W każdym zadaniu zapisuj etapy: klucz punktuje postęp, nawet bez doprowadzenia do końca (lekcja 0.1 Jak działa matura z matematyki: arkusz, punktacja, karta wzorów).
  • Sprawdzaj surowo: punkt za etap tylko wtedy, gdy ten etap jest zapisany i poprawny.

1 Zadania 1–13

Arkusz rozszerzony

13 zadań · 50 pkt · 180 min

  1. (0–2 pkt) Oblicz granicę lim⁡n→∞(n2+3n−n)\displaystyle\lim_{n\to\infty}\left(\sqrt{n^2 + 3n} - n\right).

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Sprzężenie. n2+3n−n=3nn2+3n+n=31+3n+1\sqrt{n^2 + 3n} - n = \frac{3n}{\sqrt{n^2 + 3n} + n} = \frac{3}{\sqrt{1 + \frac3n} + 1}.
    2. Granica. 31+1=32\frac{3}{1 + 1} = \frac32.

    1 pkt za przekształcenie przez sprzężenie. 2 pkt za 32\frac32.

  2. (0–3 pkt) Rozwiąż nierówność ∣x−1∣+∣x+2∣≤5|x - 1| + |x + 2| \le 5.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Przedziały. punkty zerowania −2-2 i 11.
    2. x<−2x < -2. −(x−1)−(x+2)≤5-(x - 1) - (x + 2) \le 5:  −2x−1≤5\ -2x - 1 \le 5,  x≥−3\ x \ge -3:  x∈[−3,−2)\ x \in [-3, -2).
    3. −2≤x<1-2 \le x < 1. −(x−1)+(x+2)=3≤5-(x - 1) + (x + 2) = 3 \le 5: cały przedział [−2,1)[-2, 1).
    4. x≥1x \ge 1. 2x+1≤52x + 1 \le 5,  x≤2\ x \le 2:  x∈[1,2]\ x \in [1, 2].
    5. Wynik. x∈[−3,2]x \in [-3, 2].

    1 pkt za rozpatrzenie przedziałów i poprawne rozwiązanie w jednym z nich. 2 pkt za poprawne rozwiązania w dwóch przedziałach. 3 pkt za zbiór [−3,2][-3, 2]. (Albo: suma odległości od 11 i od −2-2 wynosi co najmniej 33; równa 55 dla x=−3x = -3 i x=2x = 2.)

  3. (0–3 pkt) Wykaż, że dla dowolnych liczb dodatnich aa i bb prawdziwa jest nierówność a3+b3≥a2b+ab2a^3 + b^3 \ge a^2b + ab^2.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Różnica. a3+b3−a2b−ab2=a2(a−b)−b2(a−b)=(a−b)(a2−b2)a^3 + b^3 - a^2b - ab^2 = a^2(a - b) - b^2(a - b) = (a - b)(a^2 - b^2).
    2. Rozkład. =(a−b)2(a+b)= (a - b)^2(a + b).
    3. Znak. (a−b)2≥0(a - b)^2 \ge 0 i a+b>0a + b > 0, więc różnica jest nieujemna.  ■\ \blacksquare

    1 pkt za zapisanie różnicy i pogrupowanie. 2 pkt za postać (a−b)2(a+b)(a - b)^2(a + b). 3 pkt za uzasadnienie znaku.

  4. (0–4 pkt) Rozwiąż równanie sin⁡2x=cos⁡x\sin 2x = \cos x w przedziale [0,2π][0, 2\pi].

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Iloczyn. 2sin⁡xcos⁡x−cos⁡x=02\sin x\cos x - \cos x = 0,  cos⁡x(2sin⁡x−1)=0\ \cos x(2\sin x - 1) = 0.
    2. cos⁡x=0\cos x = 0. x=π2x = \frac\pi2 albo x=3π2x = \frac{3\pi}{2}.
    3. sin⁡x=12\sin x = \frac12. x=π6x = \frac\pi6 albo x=5π6x = \frac{5\pi}{6}.
    4. Wynik. {π6,π2,5π6,3π2}\left\{\frac\pi6, \frac\pi2, \frac{5\pi}{6}, \frac{3\pi}{2}\right\}.

    1 pkt za wzór na sin⁡2x\sin 2x i postać iloczynową. 2 pkt za rozwiązania jednego z równań. 3 pkt za rozwiązania drugiego. 4 pkt za komplet w przedziale. Dzielenie przez cos⁡x\cos x gubi dwa rozwiązania i daje najwyżej 2 pkt.

  5. (0–5 pkt) Wyznacz wszystkie wartości parametru mm, dla których równanie x2−2mx+m+2=0x^2 - 2mx + m + 2 = 0 ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste x1x_1, x2x_2 spełniające warunek x12+x22=8x_1^2 + x_2^2 = 8.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Δ > 0. 4m2−4(m+2)>0  ⟺  m2−m−2>0  ⟺  m∈(−∞,−1)∪(2,+∞)4m^2 - 4(m + 2) > 0 \iff m^2 - m - 2 > 0 \iff m \in (-\infty, -1) \cup (2, +\infty).
    2. Viète. x1+x2=2mx_1 + x_2 = 2m,  x1x2=m+2\ x_1x_2 = m + 2;  x12+x22=4m2−2(m+2)\ x_1^2 + x_2^2 = 4m^2 - 2(m + 2).
    3. Równanie. 4m2−2m−4=84m^2 - 2m - 4 = 8,  2m2−m−6=0\ 2m^2 - m - 6 = 0:  m=2\ m = 2 albo m=−32m = -\frac32.
    4. Część wspólna. m=2m = 2 odpada (wtedy Δ=0\Delta = 0), zostaje m=−32m = -\frac32.

    1 pkt za warunek Δ>0\Delta > 0 i jego rozwiązanie. 2 pkt za zapis x12+x22x_1^2 + x_2^2 przez wzory Viète'a. 3 pkt za równanie z mm. 4 pkt za jego rozwiązania. 5 pkt za m=−32m = -\frac32 po uwzględnieniu warunku Δ>0\Delta > 0.

  6. (0–3 pkt) Z cyfr 1,2,3,4,5,61, 2, 3, 4, 5, 6 tworzymy losowo liczbę sześciocyfrową o różnych cyfrach. Oblicz prawdopodobieństwo, że cyfry 11 i 22 nie stoją obok siebie.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Ω. ∣Ω∣=6!=720|\Omega| = 6! = 720.
    2. Zdarzenie przeciwne. 11 i 22 obok siebie: blok na 5!5! sposobów, w bloku 22 kolejności: 240240.
    3. Wynik. P=1−240720=23P = 1 - \frac{240}{720} = \frac23.

    1 pkt za ∣Ω∣=720|\Omega| = 720. 2 pkt za liczbę ustawień sprzyjających albo przeciwnych. 3 pkt za 23\frac23.

  7. (0–4 pkt) Maszyna I wytwarza 60%60\%, a maszyna II 40%40\% wszystkich detali. Wadliwych jest 3%3\% detali z maszyny I i 5%5\% z maszyny II. Losowo wybrany detal okazał się wadliwy. Oblicz prawdopodobieństwo, że wytworzyła go maszyna II. Wynik podaj w zaokrągleniu do części setnych.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Dane. P(M1)=0,6P(M_1) = 0{,}6, P(M2)=0,4P(M_2) = 0{,}4, P(W∣M1)=0,03P(W|M_1) = 0{,}03, P(W∣M2)=0,05P(W|M_2) = 0{,}05.
    2. Całkowite. P(W)=0,018+0,020=0,038P(W) = 0{,}018 + 0{,}020 = 0{,}038.
    3. Bayes. P(M2∣W)=0,0200,038=1019P(M_2|W) = \frac{0{,}020}{0{,}038} = \frac{10}{19}.
    4. Wynik. ≈0,53\approx 0{,}53.

    1 pkt za dane. 2 pkt za P(W)P(W). 3 pkt za wzór Bayesa z liczbami. 4 pkt za ≈0,53\approx 0{,}53.

  8. (0–4 pkt) Wyznacz wszystkie wartości mm, dla których prosta y=x+my = x + m jest styczna do okręgu x2+y2−4x+2y−20=0x^2 + y^2 - 4x + 2y - 20 = 0.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Okrąg. (x−2)2+(y+1)2=25(x - 2)^2 + (y + 1)^2 = 25: S=(2,−1)S = (2, -1), r=5r = 5.
    2. Odległość. prosta x−y+m=0x - y + m = 0:  d=∣2+1+m∣2\ d = \frac{|2 + 1 + m|}{\sqrt2}.
    3. Styczność. ∣m+3∣2=5\frac{|m + 3|}{\sqrt2} = 5,  ∣m+3∣=52\ |m + 3| = 5\sqrt2.
    4. Wynik. m=−3+52m = -3 + 5\sqrt2 albo m=−3−52m = -3 - 5\sqrt2.

    1 pkt za środek i promień. 2 pkt za wzór na odległość środka od prostej. 3 pkt za równanie ∣m+3∣=52|m + 3| = 5\sqrt2. 4 pkt za obie wartości. (Albo: układ równań i warunek Δ=0\Delta = 0.)

  9. (0–3 pkt) Czworokąt wypukły ABCDABCD jest wpisany w okrąg i ∣AB∣=∣BC∣|AB| = |BC|. Wykaż, że przekątna DBDB jest dwusieczną kąta ADCADC.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Łuki. równe cięciwy ABAB i BCBC wyznaczają równe łuki ABAB i BCBC (te, które nie zawierają punktu DD).
    2. Kąty wpisane. ∠ADB\angle ADB jest oparty na łuku ABAB, a ∠BDC\angle BDC na łuku BCBC; kąty wpisane oparte na równych łukach są równe.
    3. Wniosek. ∠ADB=∠BDC\angle ADB = \angle BDC, więc DBDB dzieli kąt ADCADC na połowy.  ■\ \blacksquare

    1 pkt za zauważenie równości łuków (albo kątów środkowych). 2 pkt za równość kątów wpisanych z uzasadnieniem. 3 pkt za wniosek.

  10. (0–5 pkt) W ostrosłupie prawidłowym czworokątnym ABCDSABCDS krawędź podstawy ma długość 66, a wysokość ostrosłupa jest równa 33. Oblicz miarę kąta między sąsiednimi ścianami bocznymi ABSABS i BCSBCS.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Krawędź boczna. połowa przekątnej podstawy 323\sqrt2;  ∣SB∣=9+18=33\ |SB| = \sqrt{9 + 18} = 3\sqrt3.
    2. Wysokość ściany. hs=9+9=32h_s = \sqrt{9 + 9} = 3\sqrt2;  PABS=12⋅6⋅32=92\ P_{ABS} = \frac12\cdot6\cdot3\sqrt2 = 9\sqrt2.
    3. Wysokość na SB. ∣AK∣=2⋅9233=26|AK| = \frac{2\cdot9\sqrt2}{3\sqrt3} = 2\sqrt6; z symetrii ∣CK∣=26|CK| = 2\sqrt6, a ∠AKC\angle AKC jest szukanym kątem.
    4. Tw. cosinusów. ∣AC∣2=72=24+24−2⋅24cos⁡φ|AC|^2 = 72 = 24 + 24 - 2\cdot24\cos\varphi,  cos⁡φ=−12\ \cos\varphi = -\frac12.
    5. Wynik. φ=120∘\varphi = 120^\circ.

    1 pkt za ∣SB∣|SB| i hsh_s. 2 pkt za wskazanie kąta AKCAKC (wysokości ścian opuszczone na wspólną krawędź). 3 pkt za ∣AK∣=26|AK| = 2\sqrt6. 4 pkt za cos⁡φ=−12\cos\varphi = -\frac12. 5 pkt za 120∘120^\circ.

  11. (0–3 pkt) Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji f(x)=x2+1xf(x) = \frac{x^2 + 1}{x} w punkcie o odciętej 22.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Wartość. f(2)=52f(2) = \frac52.
    2. Pochodna. f(x)=x+1xf(x) = x + \frac1x,  f′(x)=1−1x2\ f'(x) = 1 - \frac{1}{x^2},  f′(2)=34\ f'(2) = \frac34.
    3. Styczna. y=34(x−2)+52=34x+1y = \frac34(x - 2) + \frac52 = \frac34x + 1.

    1 pkt za pochodną. 2 pkt za f′(2)=34f'(2) = \frac34 i f(2)=52f(2) = \frac52. 3 pkt za równanie stycznej.

  12. (0–4 pkt) Suma wszystkich wyrazów nieskończonego ciągu geometrycznego jest równa 1212, a suma kwadratów wszystkich jego wyrazów jest równa 4848. Wyznacz pierwszy wyraz i iloraz tego ciągu.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. Układ. a11−q=12\frac{a_1}{1 - q} = 12,  a121−q2=48\ \frac{a_1^2}{1 - q^2} = 48,  ∣q∣<1\ |q| < 1 (kwadraty tworzą ciąg o ilorazie q2q^2).
    2. Dzielenie. drugie przez kwadrat pierwszego: 1−q1+q=48144=13\frac{1 - q}{1 + q} = \frac{48}{144} = \frac13.
    3. Iloraz. 3−3q=1+q3 - 3q = 1 + q,  q=12\ q = \frac12.
    4. Wynik. a1=12⋅12=6a_1 = 12\cdot\frac12 = 6.

    1 pkt za oba równania z warunkiem ∣q∣<1|q| < 1. 2 pkt za równanie z jedną niewiadomą. 3 pkt za q=12q = \frac12. 4 pkt za a1=6a_1 = 6.

  13. (0–7 pkt) Rozpatrujemy wszystkie prostopadłościany o podstawie kwadratowej, w których suma długości wszystkich dwunastu krawędzi jest równa 2424.

    13.1. (0–3 pkt) Wykaż, że objętość takiego prostopadłościanu o krawędzi podstawy aa wyraża się wzorem V(a)=6a2−2a3V(a) = 6a^2 - 2a^3 dla a∈(0,3)a \in (0, 3).

    13.2. (0–4 pkt) Wyznacz wymiary prostopadłościanu o największej objętości i tę objętość.

    Rozwiązanie i punktacja
    1. 13.1 Więź. 8a+4H=248a + 4H = 24,  H=6−2a\ H = 6 - 2a.
    2. 13.1 Dziedzina. a>0a > 0 i H>0  ⟺  a<3H > 0 \iff a < 3.
    3. 13.1 Wzór. V=a2(6−2a)=6a2−2a3V = a^2(6 - 2a) = 6a^2 - 2a^3.
    4. 13.2 Pochodna. V′(a)=12a−6a2=6a(2−a)V'(a) = 12a - 6a^2 = 6a(2 - a).
    5. 13.2 Zero. w (0,3)(0, 3) tylko a=2a = 2.
    6. 13.2 Uzasadnienie. V′>0V' > 0 w (0,2)(0, 2), V′<0V' < 0 w (2,3)(2, 3): maksimum.
    7. 13.2 Odpowiedź. a=2a = 2, H=2H = 2 (sześcian),  V=8\ V = 8.

    13.1: 1 pkt za H=6−2aH = 6 - 2a, 2 pkt za dziedzinę, 3 pkt za wzór. 13.2: 1 pkt za pochodną, 2 pkt za a=2a = 2, 3 pkt za uzasadnienie maksimum, 4 pkt za wymiary i V=8V = 8.

2 Wynik i plan powtórki

Na poziomie rozszerzonym nie ma progu zdania, ale uczelnie przeliczają wynik procentowy. Oceń, w których zadaniach straciłeś punkty za brak etapu (metoda), a w których za rachunek: na te pierwsze pomoże powtórka lekcji, na drugie tylko trening.

To ostatnia lekcja kursu. Wróć do lekcji z tabeli, w których straciłeś najwięcej punktów, i do ich treningów rachunkowych.